جاذبه‌های گردشگری

تخت جمشید با نام اصلی پارسه و پرسپولیس در زبان یونانی از مهمترین و کهن‌ترین آثار تاریخی به جای مانده از ساخته دست بشر در ایران و جهان به شماره می‌رود.

این مجموعه که از کاخ های تو در تو و 39 منطقه برای زندگی تشکیل شده است بین سال های 518 تا 520 قبل از میلاد توسط داریوش پادشاه سلسله هخامنشیان بنیان نهاده شد و در ادامه توسط فرزندش خشایار شاه و نوه‌اش اردشیر یکم تکمیل و وسعت یافت و در زمان اردشیر سوم نیز در بخش هایی مرمت گردید.

این مجموعه که در 57 کیلومتری شمال شرقی شیراز و 10 کیلومتری شمال شهرستان مرودشت واقع شده است در کوه پایه رحمت احداث شده و به مدت حدود 200 سال آباد بوده و در آن دوره میزبان جمعیتی در حدود 43600 نفر بوده است.

شهر پارسه پس از پایان دوره هخامنشی که بواسطه جنگ اسکندر مقدونی در سال 330 پیش از میلاد، رخ داد به مرور به فراموشی سپرده شد و از آنجاییکه بسیاری از کتب، اسناد و نوشته‌ها در آتشی که اسکندر به پا کرد سوخت، خط و نوشتار آن دوره برای مدت‌ها ناشناس و غیر قابل فهم بود لذا مردم ایران با گذشت زمان نام جمشید پادشاه اسطوره‌ای ایران در شاهنامه را بر روی آن نهادند، اما بر اساس الواح و کتیبه‌های کشف شده، بواقع نام اصلی آن پارسه می‌باشد.

تخت جمشید از عجایب معماری ایران و جهان است که همین امروز نیز منحصر به فرد می‌باشد. ارتفاع به عرض سردرها و همین‌طور نسبت ارتفاع ستون‌ها به فاصله بین دو ستون در تمامی این بنا نسبت طلایی نام دارد. نسبت طلایی یکی از نسبت‌های مهم هندسه محسوب می‌شود که از نسبت‌های هندسی طبیعت ریشه می‌گیرد. به کار بردن اعداد مقدس، ۳، ۷ ، ۹ در معماری، به کار بردن بست فلزی سرب به جای ملات و ده‌ها عجایب دیگر از این دسته هستند.

همچنین به کار بردن بست فلزی به جای ملات باعث شده تا همواره در حوداث طبیعی چون زلزله مقاوت داشته باشد.

با توجه به وسعت و جزییات در این مجموعه ارزشمند تاریخی، لازم است با برنامه و صرف وقت مناسب اقدام به بازدید کنید.

با تهیه تور تخت جمشید های توریسم، برنامه‌ای منظم و هدفمند برای شما گردشگر گرامی طراحی خواهد شد.

از بخش‌های مختلف تخت جمشید می‌توان به پلکان ورودی تخت جمشید، دروازه ملل، کاخ آپادانا، کاخ هدیش، کاخ ملکه، کاخ H، کاخ تچر، کاخ سه دروازه، کاخ صدستون، موزه تخت جمشید، دروازه نیمه تمام، خزانه و آرامگاه‌ها اشاره کرد.

در شمال غربی این مجموعه پلکانی دو طرفه و به صورت قرینه هر یک با طول 6 متر 90 سانتی‌متر وجود دارد و ارتفاع پله‌ها 10 سانتی‌متر است. ارتفاع کم پله‌ها باعث می‌شد تا نه تنها اسب‌ها به راحتی از پلکان عبور کنند بلکه افرادی که با دست پر (مانند هدایا) قصد ورود داشتند بدون زحمت عبور کنند.

پس از عبور از پلکان‌ تخت جمشید به کاخ دروازه ملل یا دروازه بزرگ یا دروازه خشایارشاه می‌رسیم. ارتفاع این بنا ۱۰ متر است و یک ورودی و دو خروجی از این دروازه باقی مانده‌اند. در ورودی غربی و شرقی این دروازه تندیس گاوهای غول آسای افسانه‌ای با سر انسان به چشم می‌خورد. چهره گاوها، ریش‌های بلند دارند که با غنچه نیلوفر آبی یا لوتوس به زیبایی تزئین شده‌اند.

بخش بالایی دروازه‌ها با کتیبه‌هایی تزئین شده که روی آن‌ها به ستایش اهورامزدا، معرفی خشایارشاه و فرایند تکمیل این دروازه پرداخته شده است. به علاوه، در این کاخ تالار بزرگی با ۴ ستون وجود داشته که تنها سه ستون آن باقی مانده است. دو در خروجی این کاخ یکی به بخش شرقی پرسپولیس و دیگری به بخش جنوبی آن یعنی کاخ آپادانا منتهی می‌شوند.

کاخ آپادانا تخت جمشید به عنوان قدیمی ترین و باشکوه ترین کاخ تخت جمشید به دستور داریوش اول بنیان نهاده شد و ساخت آن پس از 30 سال در دوران فرمانروایی خشایارشاه به پایان رسید.

این کاخ یک تالار اصلی با ۳۶ ستون و ۱۲ ستون در شرق، غرب و شمال آن داشته است. اما از مجموع ۷۲ ستون کاخ آپادانا تا دوره قاجار متاسفانه تنها ۱۳ ستون باقی مانده که بازسازی شده یکی از ستون‌های شمال شرقی ایوان شرق آن، در حال حاضر ۱۴ ستون دارد.

هدیش به معنی جای بلند است و برخی بر این باورند که هدیش نام همسر دوم خشایارشاه بوده است. این کاخ که نسبت به کاخ‌های دیگر با آسیب کمتری همراه بوده در جنوبی‌ترین و مرتفع‌ترین نقطه از تخت جمشید قرار دارد و به عنوان کاخ شخصی خشایارشاه با دو مجموعه پلکان به کاخ ملکه متصل می‌شود.

کاخ ملکه توسط خشایارشاه ساخته شده و در ارتفاعی پایین‌تر نسبت به بقیه بناها قرار دارد. بخشی از این کاخ در سال ۱۹۳۱ توسط خاورشناس مشهور ارنست امیل هرتسفلد، کاوش شد و به عنوان کهن ترین بنای ایران مورد مرمت قرار گرفت. در حال حاضر کاخ ملکه به موزه و دفتر مرکزی مجموعه تخت جمشید اختصاص یافته است.

این موزه یک سرسرا، دو گالری و یک تالار دارد. سقف سراسرای این ساختمان با ۸ ستون چوبی که سر ستون‌های آن با گاو‌ دو سر تزئین شده، نگه داشته می‌شود. همچنین رنگ‌های به کار رفته در این موزه برگرفته از رنگ‌های اصلی تخت جمشید یعنی زرد و قرمز است که در طول زمان از بین رفته‌اند.

کاخ H در غرب کاخ هدیش قرار دارد. متاسفانه نیمی از پلکان‌های این کاخ که روی آن‌ها دو گروه ۱۶ نفره نیزه دار پارسی و کتیبه‌ای به زبان پارسی باستان حکاکی شده، ویران شده است.

تچر یا تچرا به معنای خانه زمستانی است. این کاخ نیز به فرمان داریوش کبیر بنا شده و کاخ اختصاصی وی بوده است. همچنین از این کاخ به عنوان موزه خط نیز یاد می‌شود. به علت آنکه از زمان هخامنشی تا دوران قاجار می‌توان کتیبه‌های گوناگونی از زبان پارسی را در این کاخ دید. کتیبه‌هایی که در دوره‌های مختلف چون ساسانی، اسلامی و قاجار توسط حاکمان وقت اضافه شده است.

قرنیزهای گچبری شده از روی نمونهٔ مصری و سنگ‌هایی که مانند آیینه صیقل یافته‌اند، از جملهٔ بخش‌های استثنایی این بنا هستند. بنا بر نظر کرفتر، احتمالاً در جنوب کاخ داریوش باغی نیز وجود داشته است.

صیقلی بودن سنگ‌ها در این کاخ باعث شده تا تالار آیینه نیز نام گیرد. کاخ تچر ۱۲ ستون و یک سرسرا با ۸ ستون در قسمت جنوبی خود دارد.

کاخ سه دروازه را که با نام‌های تالار شورا، دروازه‌ شاه و کاخ مرکزی نیز می‌شناسند، در بخش مرکزی پرسپولیس ساخته شده است. این کاخ با سه درگاه و چندین راهرو به کاخ‌های مجاور ارتباط پیدا می‌کرده و از طرفی روی پله‌های این کاخ تصویر نجیب زادگان پارسی که با شاخه نیلوفری در دست و با حالتی دوستانه به دیدار پادشاه می‌آمدند، حکاکی شده است. شواهد نشان می‌دهند شاه در این مکان با بزرگان به بحث و مشورت می‌پرداخته است به خصوص آنکه در اینجا دو سرستون انسان وجود داشته که در جاهای دیگر دیده نمی‌شود و سر انسان سمبل تفکر است.

این کاخ از نظر وسعت دومین کاخ تخت جمشید با 100 ستون به شمار می‌رود که در زمان خشایارشاه ساخته شده است. ارتفاع ستون‌های این کاخ 14 متر می‌باشد که در ساخت آن پس از 20 سال در زمان اردشیر اول به پایان رسید.

ساختمان خزانه در قسمت جنوب شرقی تخت جمشید و در زمان پادشاهی داریوش، خشایارشاه و اردشیر اول ساخته شده است. این کاخ از ۹ تالار بزرگ و کوچک تشکیل شده که کوچک‌ترین تالار ۴ ستون و بزرگ‌ترین آن‌ها ۹۹ ستون داشته است. کتیبه مشهوری در این کاخ وجود دارد که مجلس عمومی پادشاهان را در آن زمان به خوبی به تصویر کشیده است.

مجموعه ساختمان‌های خزانه توسط حصاری ضخیم و خیابانی پهن از مابقی قسمت‌ها جدا می‌شده و بر اساس روایت مورخان یونان باستان پس از سقوط تخت جمشید اسکندر؛ طلا، نقره و اشیای قیمتی خزانه تخت جمشید را که بزرگ‌ترین خزانه هخامنشیان بوده است با سه هزار شتر و تعداد زیادی اسب و قاطر به محل دیگری انتقال داده است.

بر روی کوه رحمت که مقابل سایت تخت جمشید قرار دارد آرامگاه دو تن از پادشان هخامنشی، اردشیر دوم و سوم بنا نهاده شده است.