جاذبه‌های گردشگری

سنگ سیاه محله‌ای با قدمت حدود 270 سال یکی از جذاب ترین مقاصد گردشگری شیراز می‌باشد که با مرمت و بازسازی فضاهای آن طی چند سال اخیر بسیار مورد توجه قرار گرفته و به کوچه پس کوچه های باریک و سرزنده، خانه های خشتی و آثار متعدد تاریخی و فرهنگی بسیار، معروف شده به گونه‌ای که حس سفر در زمان را برای بیننده تداعی می‌کند. این محله پر رمز و راز در جنوب غربی بافت تاریخی شیراز و در نزدیکی شاهچراغ واقع شده است و نام خود را از یک سنگ سیاه بر روی مزار سیبویه، زبان شناس مشهور ایرانی برگرفته است.

این محله نه تنها روایتگر تاریخ و فرهنگ شیراز قدیم هست بلکه تجربه بسیار خوشایندی برای گردشگران کنجکاو به ارمغان می‌آورد.

محله سنگ سیاه که از دوره کریمخان زند شکل امروزی خود را پیدا کرد زمانی محل زندگی و سکونت اشراف و چهره های با نفوذ شیراز بوده و خانه‌هایی با معماری اعیانی در این محله زیاد به چشم می‌خورند.

با گذر زمان هنوز زندگی در جای جای این محله با کوچه‌های باریک و قدیمی در جریان است و بسیاری از خانه‌ها و بناهای قدیمی، همچنان استوار و برقرار هستند. محله سنگ سیاه از شمال به سرباغ و میدان شاه، از جنوب به دروازه کازرون، از شرق به سردزک و از غرب به باروی شهر محدود می‌شود.

پیاده روی و قدم زدن در کوچه های باریک و خشتی با دیوارهای بلند، درهای چوبی و بوی خوش درختان عطرآگین سربرآورده از بناها بسیار لذت بخش بوده و حس زندگی در گذشته را به بیننده القا می‌کند، حسی که با زندگی امروز مردم ساکن در آنجا عجین شده و فضایی نوستالژی را بوجود آورده است.

هویت کهن شیراز با بناهای تاریخی و فرهنگی متعدد در این محله به تصویر کشیده شده است. از مهترین آثار و جاذبه‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

آرامگاه عمروبن عثمان معروف به سیبویه، زبان شناس ایرانی قرن دوم هجری از مکان های شاخص و مطرح این محله می‌باشد که در قبرستان تاریخی باهلیه واقع شده است.

خانه زیبای فروغ الملک یکی از جذاب ترین خانه های تاریخی محله سنگ سیاه می باشد که در دوره قاجار ساخته شده و از بناهای اعیانی آن زمان به شمار می‌‎رود. این عمارت سه‌طبقه با حوض‌خانه، شاه‌نشین و اتاق‌های پنج‌دری، معماری اصیل شیراز را به‌خوبی نمایش می‌دهد. این بنا که امروز به موزه مشکین فام تبدیل شده، آثار هنری، نقاشی و اشیای تاریخی ارزشمندی را در خود جای داده است.

خانه ضیائیان با معماری اصلی و کاشی کاری های هفت رنگ و خانه سعادت با حیات های سرسبز و اتاق هایی با جلوه سنتی، نمونه‌های زیبا از شیوه زندگی اشرافی شیراز قدیم به شمار می‌روند.

این امام زاده به نوه امام سجاد (ع)؛ بی بی خدیجه (ام عبدالله) اختصاص دارد و بنای دو طبقه آن به دستور یک زن در دوران زندیه ساخته شد اما بنای امروزی که با کاشی کاری‌ها، منبت کاری، بالکن‌های متعدد با نرده های مشبک چوبی، گچ بری و کتیبه‌های به خط نسخ، از حیث معماری اهمیت خاصی دارد در دوره ایلخانی و پس از آسیب به بنای قدیمی ساخته شده و به جای مانده است.

در محیط پیرامون این بنای تاریخی، باغچه و درختان کهنسال فضای زیبایی را بوجود آورده‌اند.

در گذشته نیز دختران دم بخت با بستن پارچه به ضریح این امام زاده، برای تحقق آرزوها و خواسته‌های خود به ایشان متوسل می‌شدند و به همین دلیل است که نام آن را بی بی دختران نهادند.

باغ ایلخانی با 3500 متر مربع وسعت، به دوره قاجار بر می‌گردد. این باغ در نزدیکی بقعه بی‌بی دختران قرار دارد. یک عمارت کلاه فرنگی در میانه باغ خودنمایی می‌کند که ایوانی دو ستونی در وسط و یک سالن نسبتا بزرگ پنج‌دری در پشت آن ساخته شده است.

با رسیدن به این قسمت از محله سنگ سیاه، علاوه بر تجربه حضور در بازارهای قدیمی شیراز با حجره های کوچک و جذاب روبرو خواهید شد که تجربه متفاوت از خرید سوغاتی، صنایع دستی، پارچه و عطر و ادویه جات را برای شما به ارمغان می‌آورد.

مسجد مشیرالملک و حسینیه مشیر از آثار شاخص دوره قاجار با کاشی‌کاری‌های رنگارنگ، گچ‌بری‌های ظریف و ساعت قدیمی‌شان، باعث می‌شوند تا دید خوبی از معماری مذهبی دوره قاجار پیدا کنید.

در شیراز بخش‌های متنوعی چون کوچه ادیان را می‌بینید که زندگی توامان مردم با مذاهب گوناگون را به تصویر می‌کشند. در محله سنگ سایه نیز در کنار مساجد و آثار اسلامی، در بازارچه ارامنه کلیسای مریم با معماری تلفیقی ایرانی- اروپایی را خواهید دید که از دوره صفویه به جای مانده است.

از جاذبه های عرفانی محله سنگ سیاه همین بس که در میان یک محله قدیمی به ناگاه با بنایی بسیار زیبا و رنگارنگ مواجه می‌شوید که محل دفن یکی از عرفای برجسته شیراز، امامزاده سید تاج‌الدين غریب می‌باشد. بنای اولیه این بقعه با گنبد نیلوفری قبل از دوره قاجار ساخته شده و از بناهایی است که به ثبت ملی رسیده است و با کاشی کاری های هفت رنگ و تصاوریری از گل و بوته خود نمایی می‌کند.